Kaygı (Anksiyete) Bozuklukları

Kaygı bazen yaklaşan bir olay karşısında hissedilen geçici bir endişedir; bazen ise belirgin bir neden olmadan günün büyük bölümünü kaplayan bir huzursuzluğa dönüşebilir. Kaygı ve Anksiyete Bozuklukları, kişinin korku ve endişelerini kontrol etmekte zorlandığı, bu duyguların düşüncelerini ve davranışlarını belirgin biçimde etkileyebildiği durumları kapsar. Sürekli kötü bir ihtimali düşünmek, bedensel belirtileri tehdit olarak yorumlamak, belirli ortamlardan uzak durmak veya karar verirken yoğun tereddüt yaşamak günlük yaşamı zorlaştırabilir. Kaygının kişinin iş hayatına, sosyal ilişkilerine, aile yaşamına veya uyku düzenine yansıması, yaşanan durumun daha yakından değerlendirilmesini gerektirebilir. Bireysel görüşmelerde kaygının ortaya çıktığı koşullar, kişinin zihninden geçen düşünceler, bedensel tepkileri ve bu durum karşısında geliştirdiği davranışlar ayrıntılı olarak ele alınabilir.

Kaygı ve Anksiyete Bozuklukları Nasıl Anlaşılır?

Kaygı, insanın belirsiz veya tehdit edici bir durum karşısında verdiği doğal tepkilerden biridir. Önemli bir sınav, iş görüşmesi, sağlıkla ilgili bir gelişme veya hayatı değiştirecek bir karar öncesinde endişe hissedilmesi tek başına bir bozukluk anlamına gelmez. Sorun, kaygının belirli bir olayla sınırlı kalmaması ve kişinin yaşamını yönlendiren sürekli bir hale gelmesiyle daha belirgin olabilir. Kişi ortada somut bir tehlike bulunmadığında bile kötü bir şey yaşanacağı beklentisi içerisinde olabilir. Zihinsel olarak sürekli hazırlık yapmak, olası sorunları önceden çözmeye çalışmak ve rahatlayamamak günlük yaşamın doğal akışını bozabilir.

Anksiyete bozukluklarında kişinin yaşadığı korku veya endişe, içerisinde bulunduğu koşula göre daha yoğun olabilir. Bazı kişiler gelecekte meydana gelebilecek olaylar üzerinde uzun süre düşünürken bazı kişiler belirli yerlerden, insanlardan veya durumlardan uzak durmaya başlayabilir. Kaygı zaman içerisinde kişinin kararlarını, ilişkilerini ve günlük alışkanlıklarını belirleyen bir unsur haline gelebilir. Yaşanan belirtilerin hangi sıklıkta ortaya çıktığı ve kişinin hayatını ne ölçüde etkilediği değerlendirme açısından önemlidir. Bu nedenle yalnızca kaygının varlığına değil, kişinin bu duyguyla birlikte nasıl yaşadığına da bakılması gerekir.

Kaygının Günlük Yaşam Üzerindeki Etkileri Nelerdir?

Yoğun kaygı kişinin günlük hayatında fark edilir değişikliklere neden olabilir. İşe veya okula gitmeden önce saatlerce olası sorunları düşünmek, yapılan bir konuşmayı sonrasında defalarca zihinde canlandırmak ya da basit kararları bile uzun süre değerlendirmek zihinsel yorgunluk yaratabilir. Kişi kendisini sürekli bir şeyleri kontrol etmek zorunda hissedebilir. Belirsizliği azaltmak amacıyla tekrar tekrar bilgi aramak veya çevresinden güvence istemek de günlük düzenin bir parçası haline gelebilir. Bu davranışlar kısa süreli rahatlama sağlasa bile kaygının hayat içerisindeki ağırlığını artırabilir.

Kaygı sosyal ilişkiler üzerinde de etkili olabilir. Başkalarının kendisi hakkında olumsuz düşündüğünü varsayan kişi yeni insanlarla tanışmaktan veya topluluk içerisinde konuşmaktan kaçınabilir. İş ortamında hata yapma korkusu nedeniyle sorumluluk almaktan uzaklaşmak da mümkündür. Bazı kişiler ise tam tersine her ayrıntıyı kontrol ederek hata ihtimalini azaltmaya çalışabilir. Kaygının oluşturduğu bu davranışlar zaman içerisinde kişinin yapmak istediği şeylerle yaptığı şeyler arasında belirgin bir fark oluşmasına neden olabilir.

Kaygı ve Anksiyete Bozukluklarında Bedensel Belirtiler

Kaygı yalnızca zihinsel bir deneyim değildir. Yoğun endişe sırasında kalp çarpıntısı, terleme, titreme, kaslarda gerilme, mide rahatsızlığı, baş dönmesi veya nefes alışverişinde değişiklik gibi bedensel belirtiler görülebilir. Bu belirtiler kişinin dikkatini bedenine daha fazla yöneltmesine neden olabilir. Özellikle daha önce benzer bir deneyim yaşamış kişiler, küçük bir fiziksel değişikliği yeni bir tehlikenin başlangıcı olarak yorumlayabilir. Böylece bedensel duyum ile korku arasında birbirini güçlendiren bir döngü meydana gelebilir.

Kişinin yaşadığı fiziksel belirtilerin her zaman psikolojik bir nedenden kaynaklandığı düşünülmemelidir. Özellikle yeni başlayan, şiddetli veya açıklanamayan bedensel yakınmaların uygun sağlık değerlendirmesinden geçmesi gerekir. Psikolojik görüşmeler sırasında ise kişinin bedensel duyumlara verdiği anlam ve bu duyumlar karşısında geliştirdiği davranışlar incelenebilir. Nabız kontrol etmek, nefesi sürekli takip etmek veya ciddi bir sorun olmadığından emin olmak için tekrar tekrar araştırma yapmak kaygıyla ilişkili davranışlar arasında bulunabilir. Bu davranışların kişinin korkusunu nasıl etkilediği de görüşmelerde ele alınabilir.

Sürekli Endişe ve Gelecek Kaygısı Nasıl Yaşanır?

Bazı kişilerde kaygı tek bir konuya bağlı kalmaz. Sağlık, iş, aile, maddi durum, çocuklar ve gelecek gibi birbirinden farklı alanlar aynı anda zihinsel meşguliyet kaynağı haline gelebilir. Bir sorun çözüldüğünde zihnin başka bir ihtimale yönelmesi kişinin rahatlamasını güçleştirebilir. Henüz gerçekleşmemiş olayların sonuçlarını tekrar tekrar düşünmek zaman ve dikkat kaybına yol açabilir. Kişi bütün olasılıkları önceden hesaplayarak kendisini korumaya çalışırken zihinsel olarak giderek daha fazla yorulabilir.

Sürekli endişe yaşayan kişiler bazen düşüncelerini kontrol edemediklerini ifade eder. Gün içerisinde kısa bir süreliğine rahatlamak mümkün olsa bile yeni bir soru veya ihtimal kaygıyı yeniden başlatabilir. Belirsizlik karşısında kesin cevap bulma isteği, kişinin karar vermesini de zorlaştırabilir. En kötü senaryoyu önceden düşünmek güvenli hissettirse de bu alışkanlık zamanla kaygının günlük yaşam içerisindeki yerini büyütebilir. Görüşmelerde kişinin endişelerinin hangi konularda yoğunlaştığı ve bu düşüncelerle başa çıkmak için neler yaptığı ayrıntılı biçimde değerlendirilebilir.

Panik Atak ve Yoğun Kaygı Nasıl Değerlendirilir?

Panik atak, yoğun korkunun kısa bir süre içerisinde belirgin biçimde yükseldiği bir deneyim olabilir. Kalbin hızla çarpması, nefesin değişmesi, titreme, terleme, baş dönmesi veya kontrolü kaybetme korkusu kişiyi oldukça zorlayabilir. Belirtilerin aniden başlaması, kişinin yaşadığı durumu anlamlandırmasını daha da güçleştirebilir. İlk deneyimin ardından yeni bir atağın yaşanacağı endişesi ortaya çıkabilir. Bu beklenti bazı kişilerin günlük planlarını değiştirmesine veya belirli ortamlardan uzaklaşmasına neden olabilir.

Panikle ilgili güçlük yalnızca atağın kendisiyle sınırlı kalmayabilir. Kişi gün içerisinde bedenindeki değişiklikleri sürekli takip ederek yeni bir atağın işaretlerini arayabilir. Daha önce panik yaşadığı bir yerden uzak durmak kısa süreli rahatlık sağlayabilir ancak zaman içerisinde kaçınılan ortamların sayısı artabilir. Görüşmelerde panik belirtilerinin başlangıcı, kişinin bu belirtileri nasıl yorumladığı ve sonrasında geliştirdiği davranışlar ele alınabilir. Böylece yaşanan deneyimin kişinin yaşamındaki etkisi bütünlüklü biçimde değerlendirilebilir.

Sosyal Kaygı İlişkileri ve İletişimi Nasıl Etkiler?

Sosyal ortamlarda değerlendirilme korkusu, kişinin insanlarla iletişim kurma biçimini değiştirebilir. Konuşurken hata yapmaktan, yanlış anlaşılmaktan veya başkalarının kendisini yetersiz bulmasından çekinmek sosyal durumları zorlaştırabilir. Kişi toplantılarda söz almamayı, yeni insanlarla tanışmamayı veya kalabalık ortamlara katılmamayı tercih edebilir. Bazı kişiler için telefon görüşmesi yapmak, birinden yardım istemek veya topluluk önünde konuşmak bile yoğun kaygı oluşturabilir. Sosyal ortamlardan uzaklaşma arttıkça kişinin kendisiyle ilgili olumsuz düşünceleri güçlenebilir.

Sosyal kaygı yaşayan kişi, yaptığı konuşmaları sonrasında uzun süre zihninde değerlendirebilir. Söylediği tek bir kelimeyi, yüz ifadesini veya karşı tarafın verdiği küçük bir tepkiyi olumsuz anlamlandırabilir. Böyle bir değerlendirme kişinin bir sonraki sosyal ortamdan daha fazla çekinmesine yol açabilir. İlişkilerde yakınlık kurmak zorlaşırken kişi kendisini çevresindeki insanlardan ayrı hissedebilir. Terapi görüşmelerinde sosyal durumlarda ortaya çıkan düşünceler, duygular ve kaçınma davranışları birlikte ele alınabilir.

Kaygı Bozukluklarında Kaçınma ve Güvence Arama Döngüsü

Kaygı yükseldiğinde kişi kendisini rahatsız eden durumdan uzaklaşmak isteyebilir. Bir ortamdan çıkmak, bir görüşmeyi iptal etmek veya belirli bir davranışı yapmamak o anda rahatlama sağlayabilir. Fakat kişi korktuğu durumla karşılaşmadan rahatladığında, bu durumdan uzak durmanın kendisini koruduğuna daha fazla inanabilir. Bir sonraki karşılaşmada kaygı daha erken başlayabilir. Böylece kaçınma davranışı giderek daha sık kullanılan bir yöntem haline gelebilir.

Güvence arama da benzer bir mekanizmayla ilerleyebilir. Kişi bir konuda emin olmak için yakınlarına tekrar tekrar soru sorabilir veya aynı bilgiyi farklı kaynaklardan kontrol edebilir. Aldığı cevap kısa süreli bir rahatlama yaratsa da şüphe bir süre sonra yeniden ortaya çıkabilir. Bu nedenle kişi giderek daha fazla kontrol etme ihtiyacı duyabilir. Görüşmelerde kaçınma ve güvence arama davranışlarının kaygıyla ilişkisi, kişinin yaşamını nasıl etkilediği üzerinden değerlendirilebilir.

Kaygı ve Anksiyete Bozukluklarında Terapi Süreci Nasıl İlerler?

Bireysel görüşmelerin başlangıcında kişinin yaşadığı kaygının ne zaman ortaya çıktığı ve hayatının hangi alanlarını etkilediği ele alınabilir. Kaygıyı artıran durumlar, bu anlarda ortaya çıkan düşünceler ve kişinin verdiği tepkiler ayrıntılı biçimde incelenebilir. Kişinin daha önce yaşadığı önemli olaylar da mevcut güçlükle bağlantısı olduğu ölçüde görüşme konusu olabilir. Günlük yaşamda kullanılan kaçınma, kontrol etme veya güvence arama davranışları da değerlendirmeye dahil edilebilir. Böylece yalnızca hissedilen endişeye değil, kaygının kişinin yaşamında oluşturduğu bütün döngüye bakılabilir.

Terapi sürecinin içeriği kişinin yaşadığı kaygının özelliklerine göre değişebilir. Bir danışanda sürekli gelecek endişesi ön plana çıkarken başka bir kişide panik belirtileri veya sosyal ortamlardan uzaklaşma daha belirgin olabilir. Görüşmeler sırasında kişinin zorlandığı alanlar ve kendi yaşamı için önem verdiği hedefler dikkate alınabilir. Belirli düşünce ve davranışların kaygıyı nasıl etkilediği zaman içerisinde daha ayrıntılı biçimde fark edilebilir. Çalışılacak konular, danışanın ihtiyaçları doğrultusunda şekillenir.

Kaygı ve Anksiyete Bozukluklarında Profesyonel Destek Ne Zaman Düşünülmeli?

Her endişe profesyonel destek gerektirmez. Günlük yaşamda karşılaşılan belirsizlikler, önemli kararlar veya geçici stres kaynakları kişide bir süre kaygı oluşturabilir. Ancak korku ve endişe uzun süre devam ediyor, kişinin günlük düzenini değiştiriyor veya yapmak istediği şeylerden uzaklaşmasına neden oluyorsa durumun değerlendirilmesi yararlı olabilir. Uyku problemleri, sosyal ortamlardan kaçınma, sürekli kontrol etme davranışı veya yoğun bedensel belirtiler de dikkate alınabilecek işaretler arasında yer alabilir. Kaygının kişinin yaşamını ne kadar sınırlandırdığı burada önemli bir ölçüt olabilir.

Profesyonel destek almak için belirtilerin çok ağır bir seviyeye ulaşmasını beklemek gerekmez. Kişi yaşadığı endişeleri anlamakta zorlanıyorsa veya kendi yöntemleriyle baş etmekte güçlük çekiyorsa bir uzmanla görüşmeyi tercih edebilir. Görüşmelerde kaygının süresi, yoğunluğu, ortaya çıktığı durumlar ve kişinin hayatına etkisi değerlendirilir. Gerektiğinde fiziksel belirtilerin farklı sağlık sorunlarıyla ilişkili olup olmadığının belirlenmesi için uygun tıbbi değerlendirme de önem taşır. Böylece kişinin yaşadığı durum daha kapsamlı bir çerçevede ele alınabilir.

Çorlu'da Kaygı ve Anksiyete Bozuklukları Desteği

Kaygının sürekli hale gelmesi, kişinin zihinsel olarak dinlenmesini zorlaştırabilir ve günlük kararlarını korkularına göre şekillendirmesine neden olabilir. Çorlu'da Kaygı ve Anksiyete Bozuklukları konusunda destek arayan kişiler, yoğun endişe, panik belirtileri, sosyal ortamlarda yaşanan korkular, kaçınma davranışları ve kaygının günlük yaşama yansıyan etkilerini bireysel görüşmelerde ele alabilir. Klinik Psikolog Gaye Evin Söylemezoğlu ile gerçekleştirilecek görüşmelerde kişinin yaşadığı belirtilerin özellikleri, kaygıyı artıran durumlar, düşünce biçimleri ve bu durumlara karşı geliştirdiği davranışlar değerlendirilebilir. Görüşmelerin kapsamı kişinin ihtiyaçlarına, yaşam koşullarına ve yaşadığı güçlüklerin niteliğine göre belirlenebilir. Kaygının hayatınızı yönlendirmeye başladığını düşünüyorsanız, yaşadığınız durumu profesyonel bir görüşme ortamında değerlendirmek için destek alabilirsiniz.